Şanlıurfa'da BKS'li binalara 5 yılda bir denetim planlanıyor

Şanlıurfa'da yeni yapılaşmanın büyük bölümünü ilgilendiren bir düzenleme gündemde. Bakanlığın hazırladığı yönetmelik taslağına göre 23 Haziran 2021 ve sonrasında tamamlanarak Bina Kimlik Sertifikası (BKS) takılan yapılar, sertifika tarihinden itibaren beşer yıllık dönemlerle kontrol edilecek. Taslağın yürürlük tarihi 1 Ocak 2027.

Düzenleme henüz taslak aşamasında. Resmî Gazete'de yayımlanmadığı için bugün itibarıyla yürürlüğe girmiş yeni bir zorunluluk yok; kapsam, tarihler ve uygulama ayrıntıları metin yayımlanana kadar değişebilir.

Bina Kimlik Sertifikası nedir?

Bina Kimlik Sertifikası, yapının ruhsat, proje ve yapı denetimi sürecine ilişkin bilgilerini tek belgede toplayan, yapıya takılan bir belgedir. Taslağa göre uygulama, yapıya 4708 sayılı Kanun kapsamında BKS takılmış olmasına dayanıyor.

Şanlıurfa'da kimler kapsamda?

Uygulama bütün yapı stokunu aynı anda kapsamayacak. 23 Haziran 2021'den önce tamamlanan ve BKS kapsamına girmeyen eski binalar, yalnızca bu taslak nedeniyle beş yıllık denetime alınmış olmayacak. İlk sırada, 2021'in ikinci yarısında BKS takılan yapılar yer alacak. Bakanlık, sertifikasının üzerinden beş yıl geçen binalar için her yıl ocak ayında yapı denetim kuruluşlarını elektronik ortamda görevlendirecek; kuruluşun en geç iki ay içinde yapıya gitmesi öngörülüyor.

TÜİK yapı izin istatistiklerine göre Şanlıurfa'da 2022-2025 döneminde toplam 43 bin 848, 2026'nın ilk yarısında ise 6 bin 974 daire için yapı kullanma izin belgesi düzenlendi. Böylece 2022 başından 2026 Haziran sonuna kadar iskân verilen daire sayısı 50 bin 822 oldu. Bu rakam denetime girecek bina sayısını değil, iskân verilen daire sayısını gösteriyor; çünkü bir binada birden fazla daire bulunabiliyor.

Denetimde 14 başlığa bakılacak

Taslaktaki kontrol formuna göre incelenecek başlıklardan bazıları şöyle:

• Bina kat sayısı ve taban alanının imar durumuna uygunluğu
• Dış cephe çıkmalarının ruhsat ve projeyle uyumu
• Bodrum ve zemin kattaki kolon ve perdelerin sayısı ile ebatları
• Engelli rampası, yangın merdiveni, asansör etiketi ve sığınak
• Binanın kullanım amacı ile çatı arasının projeye uygunluğu
• Taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleler
• İstinat duvarı ve iksa yapılarının gözle görülebilen bölümleri
• Oturma, ötelenme veya güçlendirme gerektirebilecek kritik çatlaklar

İncelemeler fotoğraf ve gerektiğinde video ile kayıt altına alınacak. Rapor ve ekleri, denetimin tamamlanmasından sonra en geç 10 iş günü içinde Bakanlığın elektronik sistemine yüklenecek; ilgili belediye veya yetkili idareye, Şanlıurfa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne ve bina yönetimine teslim edilecek.

Bu inceleme deprem performans testi değil

Taslakta denetim açıkça gözlemsel olarak tanımlanıyor. Karot alınması, malzeme dayanımının laboratuvarda ölçülmesi ve taşıyıcı sistemin mühendislik hesabıyla modellenmesi rutin kontrol formunda yer almıyor. Amaç; sonradan kolon veya perdeye müdahale edilmesi, kaçak kat çıkılması, kullanım amacının değiştirilmesi gibi gözle belirlenebilen aykırılıkları tespit etmek. Her aykırılık doğrudan yıkım anlamına gelmiyor; uygunsuzluk durumunda ilgili idarenin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ilgili maddelerine göre işlem yapması öngörülüyor.

Eski yapı ile BKS'li yapı

Merak edilenler

Düzenleme yürürlüğe girdi mi?

Hayır. Metin taslak aşamasında; yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor ancak Resmî Gazete'de yayımlanmadan bir zorunluluk doğmaz.

Evim bu denetime girer mi?

Yalnızca 23 Haziran 2021 ve sonrasında tamamlanarak BKS takılan binalar kapsamda. Binanızın BKS'si olup olmadığını yapı denetim kuruluşundan veya belediyenizden öğrenebilirsiniz.

Bu denetim binamın depreme dayanıklı olduğunu gösterir mi?

Hayır. Denetim gözlemsel bir kontroldür; deprem performans analizi yerine geçmez. Binanın depreme dayanımı için yetkili kuruluşlara başvurulmalıdır.